T. 210 60 83 870 :: Email : info@kontorigas.gr Ευστρ. Πίσσα 79, Ν. Κόσμος, Αθήνα :: T. 210 60 83 870 :: Email : info@kontorigas.gr
Βασικές αρχές φωτισμού κατοικιών

Ο κατάλληλα σχεδιασμένος τεχνητός φωτισμός αποτελεί έναν από τους πιο άμεσους και οικονομικούς τρόπους για την αισθητική και λειτουργική ανάδειξη κάθε εσωτερικού χώρου. Ο σωστός φωτισμός μιας κατοικίας θα πρέπει σε γενικές γραμμές να ακολουθεί ορισμένες βασικές αρχές, οι οποίες αναλύονται πιο κάτω.

Κρυφές πηγές φωτισμού

Μια από τις βασικές αρχές του σωστού φωτισμού εσωτερικών χώρων είναι η ανάγκη να είναι εμφανές το αποτέλεσμα του φωτισμού και όχι η ίδια η φωτεινή πηγή. Μια εκτυφλωτικά εμφανής πηγή φωτισμού θα είναι μάλλον ιδιαίτερα έντονη και επομένως, όπως προαναφέρθηκε, θα δημιουργεί ενοχλητική λάμψη. Βέβαια υπάρχουν περιπτώσεις που η λάμψη αυτή ή μια σειρά από μικρές λάμψεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν από το μελετητή φωτισμού για τη δημιουργία έντασης και ενδιαφέροντος στο χώρο. Επίσης υπάρχουν περιπτώσεις όπως για παράδειγμα η χρήση διακοσμητικών πολυέλαιων ή μικρών έντονων φωτεινών σημείων από σύστημα οπτικών ινών, που η λάμψη αυτή μπορεί να είναι το ζητούμενο του σχεδιασμού.

Σε γενικές γραμμές υπάρχουν πολλοί τρόποι για να κρυφτεί μια πηγή φωτός. Ένα γραμμικό φωτιστικό φθορισμού μικρού μεγέθους (με τους νέους λαμπτήρες 16 χιλιοστών Τ5) μπορεί να τοποθετηθεί κάτω από τα ντουλάπια στην κουζίνα, ένα χωνευτό στο δάπεδο φωτιστικό με λαμπτήρα χαμηλής τάσης αλογόνου μπορεί να κρυφτεί πίσω από ένα έπιπλο ή ένα μεγάλο φυτό ή να ενσωματωθεί στη βάση ενός μεγάλου επίπλου, γραμμικά φωτιστικά με λαμπτήρες xenon μπορούν να ενσωματωθούν σε προθήκες, σε ντουλάπες, σε ειδικά φατνώματα στην οροφή ή στον τοίχο και να παρέχουν ένα διακριτικό ζεστό φως. Η ουσιαστική διάφορα της συμμετοχής ενός μελετητή φωτισμού στο σχεδιασμό του φωτισμού ενός χώρου κατοικίας είναι ακριβώς ο σχεδιασμός των λεπτομερειών εκείνων που θα επιτρέψουν την όσο το δυνατό μεγαλύτερη ενσωμάτωση του εξοπλισμού στην αρχιτεκτονική και τη διακόσμηση του χώρου.

Μια φωτεινή πηγή μπορεί επίσης να γίνει λιγότερο εμφανής εάν καλυφθεί για παράδειγμα από ένα ριζόχαρτο ή ένα υφασμάτινο καπέλο. Οι επιτραπέζιες και επιδαπέδιες διακοσμητικές λάμπες προσφέρουν λύσεις σε πολλές περιπτώσεις συνδυάζοντας πρακτικά το φωτισμό για διάβασμα με γενικό φωτισμό, ενώ παράλληλα αποτελούν εξαιρετικά διακοσμητικά στοιχεία σε κάθε χώρο.

Φωτισμός κάθετων επιφανειών και οροφών

Ο φωτισμός ενός δωματίου σημαίνει πάνω από όλα το φωτισμό των όγκων του. Η τυπική διάταξη φωτισμού σε ένα δωμάτιο, με το φως να έχει κατεύθυνση από πάνω προς τα κάτω ή με διάχυτο ομοιόμορφο φωτισμό προς όλες τις κατευθύνσεις, δεν βοηθάει στη αίσθηση του χώρου, κάνοντας τους τοίχους να μοιάζουν σαν να κυκλώνουν το χώρο. Αντίθετα η κατεύθυνση του φωτισμού προς το τοίχο ή την οροφή δημιουργεί μια αίσθηση μεγαλώματος του χώρου. Η τεχνική αυτή μετατρέπει τις μεγάλες αυτές επιφάνειες σε δευτερεύουσες πήγες φωτισμού, αφού το ανακλώμενο σε αυτές φως είναι περισσότερο μαλακό και διάχυτο. Φωτιστικά οροφής, σποτ με κατευθυνόμενη δέσμη και διακοσμητικές απλίκες τοίχου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σκοπό αυτό. Οι λαμπτήρες πυράκτωσης ή αλογόνου (χαμηλής τάσης ή τάσης δικτύου) είναι καταλληλότεροι για το σκοπό αυτό, εξαιτίας του λαμπερού φωτός που εκπέμπουν και την ευκολία ρύθμισης της φωτεινής τους έντασης.

Φωτισμός πινάκων και επίτοιχων αντικειμένων

Το φως θα πρέπει να προσπίπτει στον πίνακα ή στο αντικείμενο ιδανικά υπό γωνία 30ο από την κατακόρυφο, έτσι ώστε να αποφεύγονται τόσο η απ’ ευθείας θαμβώση όσο και οι ενοχλητικές αντανακλάσεις στην επιφάνεια του αντικειμένου. Συνήθως ένα φωτιστικό είναι αρκετό για το φωτισμό ενός πίνακα μεσαίου μεγέθους. Για μεγαλύτερους πίνακες ο αριθμός των φωτιστικών θα πρέπει να αυξηθεί, ενώ για το φωτισμό αντικειμένων είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται δυο ή περισσότερα φωτιστικά με διαφορετικές φωτεινές δέσμες. Τη διακριτικότερη λύση για το φωτισμό πινάκων αποτελεί η χρήση χωνευτών στην οροφή φωτιστικών με κατευθυνόμενη δέσμη φωτός η οποία όμως γίνεται εσωτερικά. Για ύψη από 2,70 μ. έως 3,30 μ. τοποθετούνται φωτιστικά με εύρος δέσμης από 10ο – 60ο ενώ για μεγαλύτερα ύψη το εύρος της δέσμης κυμαίνεται από 10ο – 38ο. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν οι πίνακες είναι κατασκευασμένοι από υλικά με ιδιαίτερη ευαισθησία στο φως και κυρίως στην συνακόλουθη εκπομπή υπεριώδους και υπέρυθρης ακτινοβολίας (UV και IR). Στην περίπτωση αυτή κρίνεται απαραίτητη η χρήση λαμπτήρων αλογόνου χαμηλής τάσης με τη ένδειξη UV-stop σε συνδυασμό με ειδικά φίλτρα που περιορίζουν τις καταστροφικές ακτινοβολίες όταν τοποθετούνται μπροστά από τη φωτεινή πηγή.

Ύπαρξη πολλών πηγών φωτισμού

Η ύπαρξη πολλών μικρών πηγών φωτισμού αντί μιας κεντρικής μεγάλης έντασης και η δυνατότητα ελέγχου τους μεμονωμένα, όχι μόνο δεν αυξάνει την κατανάλωση της ηλεκτρικής ενέργειας αλλά αντίθετα προσθέτει ζωντάνια και κυρίως προσφέρει τη δυνατότητα προσαρμογής των συνθηκών φωτισμού στις ανάγκες του χρηστή του χώρου. Εμφανή είναι επίσης τα αισθητικά αποτελέσματα από την επιλογή της λύσης αυτής. Αν κάθε φωτεινή πηγή είναι σχετικά χαμηλής έντασης τότε ο κίνδυνος της ενοχλητικής λάμψης περιορίζεται, αφού θα υπάρχει μικρότερη αντίθεση ανάμεσα στο φως και σε ότι το περιβάλλει. Επίσης η ύπαρξη ενός αριθμού φωτεινών πηγών διευκολύνει πρακτικά το φωτισμό ανάδειξης συγκεκριμένων αντικειμένων, αφού ένα φωτιστικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για το σκοπό αυτό.

Δημιουργία περιοχών φωτός και σκιάς

Σχετική με την αύξηση των πηγών φωτισμού σε ένα εσωτερικό χώρο είναι η τεχνική της δημιουργίας γειτονικών περιοχών φωτός και σκιάς. Το φως παραμένει αχώριστο από τη σκιά του. Στην πραγματικότητα, η σκιά και όχι το φως είναι αυτή που αποκαλύπτει και αναδεικνύει τη φόρμα και την υφή των αντικειμένων και των επιφανειών. Ένα διάχυτο φως από τη μέση του δωματίου δημιουργεί μια άτονη και ουδέτερη ατμόσφαιρα. Εάν ένα αντικείμενο φωτιστεί μόνο από εμπρός παρουσιάζεται τελείως επίπεδο. Εάν το ίδιο αντικείμενο φωτιστεί από το πλάι έτσι ώστε το περίγραμμα του να αποκτήσει σκιές αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα την αποκάλυψη της βασικής του φόρμας.

Προσαρμοστικότητα

Η επιλογή φωτιστικών τα οποία μπορούν να ρυθμιστούν ως προς το ύψος και την κλίση τους προσφέρει μια σειρά από επιπλέον λύσεις. Όταν τα εφέ από κάθε φωτεινή πηγή μπορούν να μεταβληθούν, τότε ο συνολικός φωτισμός μπορεί να προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και συνθήκες του χώρου. Τα φωτιστικά με ροοστάτη επιτρέπουν την προσαρμογή της ατμόσφαιρας στις ανάγκες και τη διάθεση του χρηστή. Φωτιστικά με δυνατότητα περιστροφής ή κλίσης μπορούν εξασφαλίσουν ικανοποιητικό φωτισμό εργασίας και μάλιστα σε διαφορετικές θέσεις μέσα στον ίδιο χώρο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα φωτιστικά στήριξης με κλιπ που δίνουν φως μόνο όπου χρειάζεται, είναι οικονομικά και εύκολα στην τοποθέτηση και ιδανικά για πειραματισμούς με διαφορετικές γωνίες φωτός και εφέ. Επίσης τα κατευθυνόμενα σποτ με λαμπτήρες αλογόνου χαμηλής τάσης με διχρωικο ανακλαστήρα με μπράτσο, μπορούν να πάρουν οποιαδήποτε κλίση και να φωτίσουν ένα πίνακα, ένα αντικείμενο ή έναν τοίχο. Η προσαρμοστικότητα τους επιτρέπει τις εναλλακτικές παρουσιάσεις των αντικειμένων που φωτίζουν.

Ανάδειξη χρώματος και υφής

Ο φωτισμός δεν μπορεί να εξεταστεί μεμονωμένος από τις διακοσμητικές επιλογές του χώρου και ειδικά αυτές που αφορούν τα χρώματα και την υφή των επιφανειών και των αντικειμένων. Διαφορετικές πήγες φωτισμού έχουν και διαφορετικό αποτέλεσμα στο τρόπο που γίνονται αντιληπτά τα χρώματα και η υφή των αντικειμένων και των επιφανειών. Για παράδειγμα ο κλασσικός λαμπτήρας πυρακτώσεως που αποτελεί τη πιο συνηθισμένη μορφή οικιακού φωτισμού, έχει μια ζεστή, κιτρινωπή απόχρωση που κολακεύει ιδιαίτερα την όψη των αντικειμένων. Ο λαμπτήρας αλογόνου εκπέμπει ένα έντονα λαμπερό αλλά ψυχρότερο λευκό φως και αποδίδει πιο πιστά τα χρώματα. Οι λαμπτήρες φθορισμού είναι αρκετά ψυχρότεροι και γενικά δεν αποδίδουν ικανοποιητικά τα χρώματα. Μπορούν όμως να αναδείξουν την υφή μιας επιφάνειας εάν τοποθετηθούν σε πολύ κοντινή απόσταση από αυτή, ειδικά οι λαμπτήρες εκείνοι με θερμοκρασία χρώματος 2700Κ (ζεστό λευκό φως). Οι λαμπτήρες πυρακτώσεως σε χρώμα γάλακτος ή οι αδιαφανείς (εσωτερικού θαμβώματος - ματτ) διαχέουν περισσότερο το φως από τους αντιστοίχους διαφανείς και δημιουργούν απαλότερες αλλά λιγότερο σαφείς σκιές. Οι μικρότεροι σε μέγεθος λαμπτήρες ειδικά οι λαμπτήρες αλογόνου με ανακλαστήρα (τάσης δικτύου ή χαμηλής τάσης) επειδή το εκπεμπόμενο φως έχει μικρότερη διάχυση δημιουργούν πιο έντονες και σαφώς πιο καθορισμένες σκιές.

Διακοσμητικός φωτισμός

Σε κάθε ολοκληρωμένη μελέτη φωτισμού εσωτερικού χώρου απαιτούνται και κάποια στοιχεία αμιγώς διακοσμητικού φωτισμού. Ειδικά για το χώρο των κατοικιών, η ύπαρξη των στοιχείων αυτών που δεν έχουν πρακτικό σκοπό αλλά υπάρχουν μόνο για να κινούν το ενδιαφέρον και να προκαλούν απόλαυση, είναι ιδιαίτερα σημαντική. Σε αυτή την κατηγόρια περιλαμβάνονται πολλοί τύποι φωτιστικών που εκπέμπουν ελάχιστο φως αλλά είναι από μόνοι τους όμορφα αντικείμενα και ευχάριστα στο μάτι. Μικροσκοπικές λάμπες με έγχρωμα γυάλινα καλύμματα δημιουργούν εξαιρετικούς χρωματισμούς ενώ οργανικά σχήματα μετατρέπουν το φως σε γλυπτό. Τέλος ιδιαίτερα επιβλητικό και γοητευτικό είναι το κινούμενο φως όπως η φλόγα της φωτιάς ή των κεριών. Με τη μαγευτική τους ικανότητα και την παράδοση που ζωντανεύουν τέτοιες πήγες φωτισμού λειτουργούν ως δεσμός με το παρελθόν, προσφέροντας τη τόσο σημαντική αίσθηση της οικειότητας και των ξεχωριστών στιγμών.