T. 210 60 83 870 :: Email : info@kontorigas.gr Ευστρ. Πίσσα 79, Ν. Κόσμος, Αθήνα :: T. 210 60 83 870 :: Email : info@kontorigas.gr
Φωτίζοντας τη σύγχρονη κατοικία

Ο φωτισμός, φυσικός και τεχνητός, αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες στην αρχιτεκτονική, τη διακόσμηση και τη λειτουργικότητα των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων μιας κατοικίας. Ως το κύριο μέσο με το οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον κόσμο που τον περιβάλλει, ορίζει το χώρο, αναδεικνύει τα χρώματα, αποκαλύπτει τις περίπλοκες λεπτομέρειες της υφής και της φόρμας. Ο φωτισμός απευθύνεται με τρόπο άμεσο και πολυσύνθετο στα ανθρώπινα συναισθήματα και για το λόγο αυτό, κάθε προσπάθεια σχεδιασμού του θα πρέπει να αξιολογείται ως προς την επιτυχία της να δημιουργήσει θετικά συναισθήματα σε εκείνους που ζουν σε ένα χώρο, παρά από την επίτευξη αμιγώς ποσοτικών και τεχνικών κριτηρίων. Η δημιουργία αισθημάτων χαλάρωσης, άνεσης, ηρεμίας και ευχαρίστησης σε κάθε δωμάτιο του σπιτιού, αποτελεί σε κάθε μελέτη φωτισμού τη βασική προτεραιότητα. Ο φωτισμός ενός σπιτιού θα πρέπει επίσης να είναι λειτουργικός, να εξασφαλίζει δηλαδή άριστες συνθήκες για την ασφαλή και άνετη κίνηση και παραμονή στο χώρο και ευέλικτος, να μπορεί δηλαδή να ανταποκρίνεται τόσο στις διαφορετικές χρήσεις ενός χώρου όσο και στις διαφορετικές ανάγκες και διαθέσεις εκείνων που τον χρησιμοποιούν. Εξίσου σημαντικό είναι ο φωτισμός να λειτουργεί αρμονικά με την αρχιτεκτονική και τη διακόσμηση και να δημιουργεί μια συνολική εικόνα που να χαρακτηρίζεται από συνοχή, εξασφαλίζοντας έτσι την ομαλή μετάβαση από το ένα χώρο στον επόμενο.

Ακόμα και σήμερα, οι δημιουργικές δυνατότητες του φωτισμού τείνουν να παραβλέπονται στις κατοικίες, με το κύριο βάρος της διακόσμησης να συγκεντρώνεται στην επιλογή των χρωμάτων και υφασμάτων, στο στυλ και στη διάταξη των επίπλων. Πολλές φορές ο τεχνητός φωτισμός αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως υποκατάστατο του φυσικού φωτός τις νυκτερινές ώρες για την εξασφάλιση ικανοποιητικών συνθηκών όρασης. Οι αποφάσεις για το φωτισμό είναι συχνά από τις τελευταίες που λαμβάνονται στη διαδικασία κατασκευής και σχεδιασμού ενός σπιτιού, ενώ θα έπρεπε να είναι από τις πρώτες. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που η μελέτη φωτισμού λανθασμένα αναφέρεται και περιορίζεται στην επιλογή των κατάλληλων φωτιστικών και όχι σε μια ολοκληρωμένη διαδικασία σχεδιασμού. Ακόμα και η επιλογή φωτιστικών συχνά γίνεται λανθασμένα με βάση την εμφάνιση ή τις τρέχουσες διακοσμητικές τάσεις και όχι με βάση τα χαρακτηριστικά του, τον τρόπο δηλαδή που διαμορφώνει, κατευθύνει και ελέγχει το φως καθώς και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις του συγκεκριμένου χώρου.

Τα τελευταία χρόνια, έχει αρχίσει να αναγνωρίζεται ότι ο φωτισμός δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμα αξεσουάρ στη διακόσμηση ενός χώρου, αλλά ένα πανίσχυρο εργαλείο που εάν χρησιμοποιηθεί με επιδεξιότητα και φαντασία μπορεί να προσφέρει σημαντικά τόσο στην αισθητική όσο και στη λειτουργική ανάδειξη κάθε χώρου.

Οι βασικοί λόγοι που έχουν συντελέσει στην ανάπτυξη αυτής της νέας προσέγγισης είναι:

  • Η σημαντική αύξηση των επιλογών στο φωτισμό τόσο από άποψη φωτεινών πηγών, φωτιστικών και συστημάτων ελέγχου φωτισμού καθώς και η παρουσία νέων τεχνολογιών (οπτικές ίνες, εναλλαγές χρωμάτων, οπτικές μεμβράνες, leds) που προσφέρει νέες ευκαιρίες για δημιουργικές λύσεις φωτισμού σε κάθε χώρο.
  • Η διαρκής επιθυμία να είναι ορατά τα αποτελέσματα του φωτισμού και όχι οι φωτεινές πηγές και τα φωτιστικά, οδηγεί στην ανάγκη δημιουργίας πρωτότυπων τρόπων για την αρμονική ενσωμάτωση του φωτισμού στην αρχιτεκτονική και τη διακόσμηση του χώρου. Η διαδικασία αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο στα πρώτα στάδια σχεδιασμού ενός σπιτιού και υπογραμμίζει την ανάγκη ύπαρξης ολοκληρωμένης μελέτης φωτισμού.
  • Η ολοένα και μεγαλύτερη αναγνώριση του έργου των εξειδικευμένων σχεδιαστών φωτισμού (lighting designers) που με την εμπειρία και τη γνώση τους, συνδυάζουν δημιουργικά τη τέχνη και τη σύγχρονη τεχνολογία του αρχιτεκτονικού φωτισμού για την αισθητική ανάδειξη κάθε εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Η συμμετοχή ενός σχεδιαστή φωτισμού στο σχεδιασμό ενός σπιτιού και μάλιστα από τα πρώτα στάδια αυτού, εξασφαλίζει τόσο την ανάδειξη του ιδιαίτερου χαρακτήρα κάθε χώρου όσο και τη δημιουργία της κατάλληλης ατμόσφαιρας σε αυτόν.

 Αξιοποιώντας το φυσικό φως

Η αξιοποίηση και ο έλεγχος του υπάρχοντος φυσικού φωτός, είναι σημαντικά στοιχεία σε κάθε αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. Ο μεταβλητός χαρακτήρας του φυσικού φωτός, που αλλάζει ως προς την κατεύθυνση, την ένταση και το χρώμα κατά τη διάρκεια της ημέρας αλλά και των εποχών του χρόνου, έχει σημαντικά ψυχολογικά οφέλη στους χρήστες κάθε χώρου. Ο άνθρωπος ενστικτωδώς τείνει προς τα ηλιόλουστα μέρη, αναζητώντας οπτική άνεση και φυσική ζεστασιά. Το γεγονός αυτό κάνει τα ηλιόλουστα φωτεινά δωμάτια πιο φιλόξενα, χαρούμενα και γεμάτα ζωή, ενώ τα δωμάτια που φωτίζονται μόνο έμμεσα μπορούν να περιγράφουν ως κρύα, βαρετά και αφιλόξενα.

Στα περισσότερα σπίτια υπάρχει η ανάγκη ο φυσικός και ο τεχνητός φωτισμός να αλληλοσυμπληρώνονται. Αυτό συμβαίνει όταν τα επίπεδα γενικού φωτισμού σε ένα δωμάτιο είναι αρκετά χαμηλά είτε εξαιτίας των καιρικών συνθηκών είτε εξαιτίας της απουσίας επαρκών ανοιγμάτων στις όψεις του κτιρίου. Πολλές φορές ο τεχνητός φωτισμός χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της ημέρας ως συμπλήρωμα του φυσικού φωτισμού, για παράδειγμα για την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης εργασίας που απαιτεί συγκέντρωση ή κατά τις μεταβατικές ώρες τις ημέρας, όπως νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα.

Ο προσανατολισμός ενός δωματίου είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας όσον αφορά την ποσότητα και ποιότητα του φυσικού φωτός σε ένα δωμάτιο. Ενώ ο προσανατολισμός του σπιτιού δεν μπορεί να αλλάξει αυτό που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, είναι ο προσανατολισμός του κάθε δωματίου κατά τη διαρρύθμιση του χώρου. Τα δωμάτια που φωτίζονται από βόρεια ή βορειανατολικά θα μοιάζουν πιο ψυχρά και σκοτεινά από τα δωμάτια που φωτίζονται από νότια ή νοτιοδυτικά (αυτό βέβαια ισχύει για το βόρειο ημισφαίριο). Έτσι τα πιο φωτεινά νότια δωμάτια μπορούν να επιλέγουν για την κουζίνα, το γραφείο ή τους χώρους που χρησιμοποιούνται τις περισσότερες ώρες της ημέρας.

Το μέγεθος και ο αριθμός των παραθύρων έχει προφανείς συνέπειες στην ποσότητα και ποιότητα του φυσικού φωτός σε ένα χώρο. Οι πρόοδοι στις μεθόδους κατασκευής και στην τεχνολογία του γυαλιού επιτρέπει την ύπαρξη ακόμα μεγαλύτερων παραθύρων. Η θέση του παραθύρου είναι ιδιαίτερα σημαντική αφού σε ένα δωμάτιο που φωτίζεται από μόνο ένα παράθυρο θα υπάρχουν πάντα πολύ λαμπερές, καλά φωτισμένες περιοχές κοντά στο παράθυρο και βαθιές σκιές στην άλλη άκρη. Η δημιουργία ενός επιπλέον ανοίγματος στον απέναντι τοίχο έτσι ώστε το δωμάτιο να φωτίζεται και από τις δυο πλευρές, αποτελεί την καλύτερη λύση φωτισμού. Η προσθήκη του δεύτερου παραθύρου όχι μόνο θα ενισχύσει την ποσότητα του φωτός που εισέρχεται στο χώρο αλλά και θα βελτιώσει σημαντικά και την ποιότητα του, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη ζωντάνια και ποικιλία φωτός κατά τη διάρκεια της ημέρας. Παράλληλα θα μειωθεί σημαντικά η ύπαρξη εκτυφλωτικού φωτός και οι έντονες αντιθέσεις μεταξύ φωτεινών και σκοτεινών σημείων. Η δημιουργία παραθύρων στην οροφή ή στην σκεπή με τη μορφή φεγγίτη, όχι μόνο αυξάνουν την ποσότητα φυσικού φωτός σε ένα δωμάτιο αλλά και δημιουργούν ένα αίσθημα ευρυχωρίας οδηγώντας το βλέμμα προς τα πάνω. Τα παράθυρα αυτά αποτελούν μια καλή λύση για το φωτισμό σκοτεινών ή αμυδρά φωτισμένων δωματίων.

Σε περιπτώσεις που δεν είναι εφικτό να εξασφαλιστεί άμεσο φυσικό φως για όλους τους εσωτερικούς χώρους, υπάρχουν τρόποι ‘δανεισμού’ φωτός από δωμάτια που είναι καλύτερα φωτισμένα. Η ύπαρξη για παράδειγμα εσωτερικών παραθύρων μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διάχυση του φυσικού φωτός από τα ηλιόλουστα δωμάτια προς τους πιο σκοτεινούς χώρους. Ένας άλλος κλασσικός τρόπος είναι η αντικατάσταση του ξύλου στις πόρτες ή των ημικυκλικών φεγγιτών και των μικρών παραθύρων πάνω από τις πόρτες, από διάφανο, ημιδίαφανο ή χρωματιστό γυαλί. Διαχωριστικά σε σκάλες ή εσωτερικά δωμάτια που δεν έχουν παράθυρα μπορούν να κατασκευαστούν από ημί-διαφανή υλικά που επιτρέπουν στο φως να εισέλθει στο χώρο ενώ παράλληλα περιορίζουν τη θέα.

Ο τρόπος που τα παράθυρα καλύπτονται επιδρά άμεσα στο τρόπο που το φυσικό φως διαχέεται και προσδίδει μεγαλύτερη ζωντάνια στο χώρο. Λεπτά βαμβακερά υφάσματα ή απλά πανό (roller blinds) προσδίδουν απαλότητα στο φως που διαχέεται στο δωμάτιο. Με τον ίδιο τρόπο που το καπέλο μιας επιτραπέζιας λαμπάς χρωματίζει το φως της, τα ημι-διαφανή χρωματιστά υφάσματα που καλύπτουν ένα παράθυρο μπορούν δώσουν στο φυσικό φως ένα απαλό τόνο. Τα παντζούρια, τα στόρια, τα χρωματιστά τζάμια, καθώς και τα διάφορα υφάσματα φιλτράρουν το φως, το καθένα με το δικό του τρόπο, δημιουργώντας έτσι ενδιαφέροντα μοτίβα που αλλάζουν ανάλογα με τη θέση και τη κατεύθυνση του ήλιου.